‘Als u in Mij blijft en mijn woorden in u blijven, bidt alles wat u wilt en het zal u gebeuren’ Joh. 15:7
Een moeilijke tekst voor veel christenen. Het lijkt alsof Jezus gebed als een soort toverstok aanreikt waarmee je al je dromen kunt realiseren. Alsof er staat: ‘vraag maar raak, doe maar een wens’. Maar er staat iets voor: ‘als u in mij blijft en mijn woorden in u blijven’, en: er staat ‘bidt alles wat u wilt‘. Ik wil vandaag even een vergrootglas zetten op onze wil.
Sommige christenen bidden voor allerlei zaken omdat ze zich daartoe verplicht voelen. Of omdat ze beseffen dat het belangrijke thema’s zijn. Zendingswerk, zieken, de regering, … Hou je vast: ik denk dat dit geen enkele zin heeft. Je kunt het net zo goed laten. Als je gebed niet meer is dan een opsomming van onderwerpen waar je verstandelijk van weet dat ze belangrijk zijn, adviseer ik je vandaag vriendelijk en dringend om te stoppen met bidden. Ik zal je proberen uit te leggen waarom.
Ik las ergens een verhaal van iemand die met zijn coach door de stad wandelde en hem vroeg wat het echte geheim is van geluk. Hoe bereik je geluk? De coach aarzelde geen moment en duwde de man met zijn hoofd in het water van een fontein. De man liet het gedwee toe in de veronderstelling dat hij een les moest leren. De coach hield zijn hoofd stevig onder water. Naarmate de seconden verstreken kreeg de arme man het steeds benauwder. Op een gegeven moment kreeg hij het zo benauwd dat hij zich probeerde los te wringen uit de greep van de coach. De coach bleef hem echter vastberaden onder water houden. De man kreeg het zo benauwd dat hij nu begon te slaan en te schoppen om los te komen. Uiteindelijk lukte het hem om zich uit de greep van de coach te bevrijden. ‘Ben je helemaal gek geworden??!!!’ schreeuwde hij snakkend naar adem. ‘Ik stikte bijna echt man!!! Je vermoorde me bijna!!! Waar slaat dit op???!!!!’ ‘Je wilde toch antwoord op je vraag?’ zei de coach rustig. ‘Dit is het antwoord: als je net zo smacht naar geluk, als dat je net smachtte naar lucht, dan zul je gelukkig zijn. Als je er alleen op hoopt of wacht totdat het je overkomt, dan kom je nooit verder dan je nu bent.’
Ik vind het een goede illustratie van waar het op aankomt. God heeft ons een wil gegeven. De wil (in de Bijbel soms aangeduid als ‘hart’ of ‘geest’) is de speerpunt van een mens. Als een mens iets echt wil, d.w.z. hij focust ergens op, komt er een enorme kracht vrij.
God weet dit; Hij is immers de Schepper van de wil. Hij vraagt daarom ook ons hart. Niet in de eerste plaats ons verstand, of ons gevoel, maar ons hart. Want als een mens zijn hart op God richt, zal hij God ook echt ontmoeten. Satan weet dit ook. Hij probeert christenen wijs te maken dat je niets hebt te willen. Hij zet daar alles voor in. Verdoving, verblinding, afleiding, …
Een van de meest heftige aanvallen die hij uitvoert op de wilskracht van mensen is sexueel misbruik. Sexuele gevoelens zijn de sterkste gevoelens die er zijn. Er is geen ervaring te bedenken die sterkere gevoelens oproept dan sex. God heeft er zelfs een zeker controleverlies in gecreëerd. Daarom dat sex, wil en veiligheid onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en altijd moeten blijven. Sex tegen je wil, of sex in onveiligheid drijven een wig tussen deze drie. Van slachtoffers van sexueel misbruik heb ik het meest geleerd over het belang van onze wil. Bij velen van hen is het geloof in hun eigen wilsbeschikking en hun eigen wilskracht ernstig beschadigd of zelfs weg geroofd. Je diepste gevoelens zijn in een onveilige situatie en tegen je wil in door een ander gebruikt. Het is daarom dat bijna alle slachtoffers van misbruik ernstige problemen hebben met hun wil. Ze hebben gevoelens, wensen, verlangens, ideëen, maar hebben geen vertrouwen in de kracht van hun wil. In ieder geval niet in hun wilskracht om iets voor zichzelf te bereiken of te doen. In therapie en pastoraat moet iemand geholpen om stap voor stap weer in de cockpit van zijn of haar eigen persoonlijkheid te komen: zijn of haar eigen hart, zijn of haar eigen wil. Het besef dat je iets te willen hebt voor jezelf. In mijn therapieën ligt daar altijd de nadruk op. Niet op het herstel van sexuele gevoelens o.i.d.. Ik leg de focus altijd op het heroveren van de eigen wilskracht. De overwinningen die ik mensen met een misbruik-verleden heb zien halen op dit gebied, hebben mij geïnspireerd. Ik heb van hen het meest geleerd. Het zijn de mensen waar ik het meest respect voor heb.
In de christenheid is wilskracht helaas een ondergeschoven thema geworden. Soms zelfs een negatief thema: het gaat niet om wat jij wilt, maar om wat God wilt. Vanuit een bepaald perspectief is dat zo. Als het om onze zondige wil of zondige neigingen gaat. Of om onze gevoelswil: onze angsten of onze verkeerde begeerten. Jezus zegt: ‘Niet mijn wil maar Uw wil geschiedde’ op een moment dat hij door angst wordt overmand. Maar tegelijkertijd is dit het meest krachtige voorbeeld van wilskracht en van een Mens die een wilsbesluit neemt. Hij laat zich niet door zijn angst leiden die Hij overigens wel heeft verwoord, maar Hij laat zich leiden door zijn diepste wilsbesluit: ik doe de wil van mijn Vader.
Het is voor christenen die Gods Koninkrijk ruimte willen geven van cruciaal belang om een juist zicht te hebben op de functie en de kracht van de wil van een mens. Pas als wij iets gaan willen dat sterker is dan onze gevoelens, en verder gaat dan ons verstand, hebben we de bovennatuurlijke kracht van God nodig. Pas dan ga je meemaken dat bij God alle dingen mogelijk zijn. Ik durf te stellen dat elke geestelijke doorbraak die je om je heen ziet, voorafgegaan is door een periode waarin een of meerdere mensen hun hart op die doorbraak hebben gezet. Ze wilden het. Met een onverdeeld hart. Ze smachtten er naar. Daarom is karaktervorming, oefening in wilskracht, leren focussen van nog groter belang dan kennis over mensen en geestelijke zaken. Gods koninkrijk wordt zichtbaar in mensen die hun hart volledig gefocust hebben op het zichtbaar maken van dat Koninkrijk. Hier ligt de grote uitdaging voor de kerk van 2009.
Vooral voor aanbiddingsleiders en pastoraal werkers is inzicht hierin cruciaal. Als aanbiddingsleider heb je de mogelijkheid om mensen de ruimte te geven hun wilsbesluiten uit te zingen. De impact van aanbidding kan heel groot zijn als het verder gaat dan het uitzingen van bewondering of een verlangen. Soms komen we in onze aanbidding niet verder dan dat. Maar God wil niet een ‘liedje van verlangen’, Hij zoekt een lied van geloofsvertrouwen. Een lied waarin de echte waarheid bezongen wordt. Hij zoekt niet in de eerste plaats ontroerende of perfecte muziek (hoewel ik van mening ben dat God ook muzikaal het beste verdient), maar een vastberaden mens die waarheid uitzingt. Of uitspreekt. Vanuit het diepst van zijn geest. De Vader zoekt aanbidders in geest en waarheid. Ze zijn echt, vastbesloten, en ze bezingen waarheden. Waarheden waar God zichzelf in herkent. Waarheden die genezend zijn voor mensen. Waarheden die voor doorbraken zorgen. Waarheden waar mensen voor kiezen om ze te zingen. Als je aanbiddingsleider bent en je leest dit, zet er je hart op om te weten wat het exact betekent: aanbidden in geest en waarheid. Ik garandeer je dat de aanbidding die je leidt daarna nieuwe deuren opent in mensenlevens.
Als pastoraal werker is de wil van een mens het enige waar je bij kunt aansluiten. Het effect van pastoraat gaat niet verder dan wat iemand zelf wil. Alleen iemand die smacht naar genezing, die alles over heeft voor herstel heeft echt iets aan pastoraat. De impact van pastorale gesprekken of gebed kan heel groot zijn als de gesprekken volledig aansluiten bij wat iemand zelf wil. Als je samen met iemand gaat bidden of doorpraten over dingen die hij echt wil, waar hij alles voor over heeft, dan krijgt Gods Geest de volle ruimte om dat te doen wat normaal gesproken niet haalbaar is. Aandacht, therapie, acceptatie, etc. zijn op zich al genezend, maar pas als iemand zijn volle wil er in gooit, en vanuit volle overtuiging zijn vragen aan God stelt krijgt Gods kracht volledige ruimte en kun je het bovengemiddelde verwachten, het bovennatuurlijke. Jezus testte dit soms bij mensen door hen te vragen ‘wat wilt u dat ik u doe?’. Of door hen een opdracht te geven. Zodat hun wil helder werd. Beter een ‘lager’ doel waar iemand helemaal voor gaat, dan een ‘hoger’ doel waar jij als pastoraal werker voor gaat. Think about it.
Ik wil je daarom adviseren te stoppen om te bidden voor of te werken aan datgene wat je alleen maar belangrijk vindt. Iets belangrijk vinden doen veel mensen. Maar echt iets willen vanuit het diepst van je hart komt minder vaak voor. Ik wil je uitdagen om voor elk ding dat je belangrijk vind, te formuleren wat jij wilt dat er gaat gebeuren op dat terrein. Denk er over. Fantaseer er over. Probeer het voor je te zien. Gebruik je verbeeldingskracht, stel het je voor. Neem daar de tijd voor. Wees eerlijk met je zelf en God. Wil je wel echt dat er iets gaat gebeuren of veranderen? Mag het je wat kosten?
Zo nee, gefeliciteerd met je eerlijkheid. Stop dan om er over te praten of er voor te bidden. Het is verspilling van tijd en energie. Zowel van jezelf als van degene met wie je er over praat. Het ondermijnt zelfs de geloofwaardigheid van gebed.
Zo ja, gefeliciteerd met je wilsbesluit. Formuleer zo concreet mogelijk wat je wilt. Bid zo concreet mogelijk. En volhard daarin. Vraag niet om ‘een oplossing voor je geldproblemen’, maar vraag om 10.000 euro. Of 7500. Reken het concreet uit. En vraag het concreet.
Hetzelfde geldt als je in therapie of counseling bent. Zoek niet alleen naar ‘steun’, hoe belangrijk en cruciaal dat ook is. Maar zoek naar een concreet antwoord, of concrete genezing voor concrete punten. Stel jezelf een doel. Je kunt beter voor jezelf formuleren dat je vanaf morgen alleen nog in de woonkamer tot 21.00 uur op de pc werkt in bijzijn van de anderen, dan alleen maar hopen dat je internet-verslaving zich een keer vanzelf oplost of dat een therapeut ineens de gouden interventie heeft. Je kunt beter je hart er op zetten om iedere avond 10 minuten met je man te praten dan maar te hopen dat hij een keer zal veranderen.
Beter een klein doel waar je echt in gelooft en wat je concreet formuleert, dan een groot doel waar je eigenlijk zelf niet in gelooft, en waar je dus niet helemaal voor kunt gaan. Zet je wilskracht aan en stop met slachtoffer-gedrag. Zet je wil op iets concreets (wie, wat, wanneer, hoeveel, hoe) en stop met algemene formuleringen.
En vergeet niet: je kunt alleen jezelf veranderen. Niet je man of je vrouw. Of je kind of je vader en moeder. Zet daar nooit je hart op. Alleen op iets wat aan jou toevertrouwd is. Je tijd, je karakter, je geld, je gedrag, je talenten, …
Ik zeg je er bij dat het oefenen van je wilskracht, het focussen van je wil, niet eenvoudig is. Het vraagt oefening, tijd, volharding, geduld. Maar je kunt het absoluut leren. Begin klein. Concreet. Zodra je je doel bereikt hebt met God, zet je een volgende stap. Iets groter.
Ik wens je veel wilskracht toe. En reken op Gods zegen!
