Iedereen maakt in zijn leven wel iets traumatisch mee. Je kunt denken aan ‘grote opvallende’ zaken als een ongeluk, oorlog, mishandeling, ziekte, kaping, gijzeling of een overval, maar ook aan minder ‘opvallende’ zaken als een vertrouwenscrisis in relaties, ontrouw van je partner, leugens, incest, misbruik, etc. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij de ‘grote opvallende’ traumatische gebeurtenissen slechts een klein deel van de slachtoffers een ‘post traumatische stress-stoornis’ (PTSS)ontwikkelt. Zie hier een ppt van een lezing daarover. Opvallend is dat juist de ‘minder opvallende’ trauma’s, en dan in het bijzonder alles wat met sexueel misbruik te maken heeft, in veel gevallen wel tot PTSS leidt. Hoe komt dat? Waarom verwerken mensen een ernstig ongeval makkelijker dan incest of misbruik? Wetenschappelijk onderzoek kan alleen maar cijfers leveren; de verklaring daarvan blijft altijd interpreteren vanuit een deugdelijke visie.
Zoals je in mijn web-log artikelen al hebt kunnen lezen, leef en werk ik vanuit de visie dat God mensen bedoeld heeft als heersers over de aarde. Hoewel dit geen nieuwe visie is (in feite begonnen bij de schepping) is de herontdekking ervan nog wel nieuw. In de afgelopen tweehonderd jaar zijn er regelmatig nieuwe herontdekking gedaan vanuit de Bijbel. Zo is o.a. het algemeen priesterschap van gelovigen en de typologie van het oude testament opnieuw ontdekt (o.a. Darby), de doop in de Heilige Geest (o.a. in Azusastreet), bevrijding en genezing (o.a. Derek Prince), het Vaderhart van God (o.a. Floyd McClung en Henri Nouwen) en de kracht van aanbidding (brede herontdekking). En er zijn er nog meer te noemen: gemeentevisie, leiderschap, ziekenzalving, de macht van de tong, etc. Al deze herontdekkingen hebben als centraal punt het kruis van Jezus. Ik geloof dat er momenteel een volgende herontdekking plaatsvindt, nl. die van het Koninkrijk van God en in het bijzonder de ‘positie van de mens’ daarin. Koninkrijk van God is niet zo nieuw, positie van de mens daarin wel. Afgelopen week was ik op een bijeenkomst waar 2 buitenlandse voorgangers over exact dezelfde dingen spraken, en ook aangaven dat dit een nieuwe ontdekking voor hen was. Dat het nieuw was, en dat het groots was voor hen, was te merken aan de passie waarmee ze er over spraken. Ik heb de indruk dat de kern van de boodschap nog niet of nauwelijks landt bij velen, maar dat is een kwestie van tijd en volhardend ‘zaaien’. De uitdaging is om deze herontdekking breder bekend te maken, en de implicaties daarvan aan te tonen. Dat dit niet zonder slag of stoot gaat is logisch. Elke nieuwe herontdekking geeft deining in onze vertrouwde denkpatronen. Een van implicaties is die voor het pastoraat en christelijke hulpverlening. In de afgelopen jaren is er naar mijn idee vooral een beweging richting professionalisering geweest. Op zich goed, maar de inhoud en de visie blijft toch altijd belangrijker dan de vorm. Ik hoop en bidt dat zowel het pastoraat van de kerk, als de professionele christelijke hulpverlening zich zullen openstellen voor de onvoorstelbare kracht die er in de boodschap van ‘Het Koninkrijk’ zit.
Na deze lange uitweiding tussendoor (op een weblog kan dat allemaal), terug naar PTSS. Waarom hebben sexuele trauma’s meer impact dan andere trauma’s? Waarom worstelen slachtoffers van sexueel geweld vaak jarenlang met heftige gevoelsschommelingen, angsten, boosheid en jaloezie? Ik geloof dat de visie van het Koninkrijk, en i.h.b. dat de mens bedoeld is als heerser over de aarde (d.w.z. vanuit liefde regeren over het ‘domein’ wat jou toevertrouwd is: je tijd, je lichaam, je gevoelens, je gedachten, je gezin, je talenten, je relaties, bezittingen, je dieren, je planten, bomen, grond, etc.) hier een belangrijk licht op werpt.
Sexueel contact is iets wat zowel op lichamelijk, psychologisch als geestelijk vlak diep ingrijpt. Het is niet voor niets dat de God van de Bijbel een duidelijke grens rondom sex heeft geplaatst. Jouw ‘domein’ (dat waar je zeggenschap over hebt) smelt namelijk samen met het domein van een ander. Sexuele gemeenschap, maar ook het sexuele spel (de intieme liefdesdans van een man en een vrouw die hun levensdomeinen met elkaar gaan samenvoegen) bezegelen de samensmelting van deze domeinen. Vanaf dat moment zijn er niet meer twee domeinen, maar is er 1 nieuw domein met een ‘koning’ en een ‘koningin’. De Bijbel leert hierover dat de man hier qua positie (als koninklijke priester) de eindverantwoordelijke over is, maar dat de vrouw voor het besturen van dit domein bijzondere eigenschappen heeft die hijzelf niet heeft. Hoofd zijn (als man) is dus is iets anders dan baas zijn: het is alsof je leidinggevende bent van een expert die op haar vakgebied meer weet dan jij zoals je dat in het bedrijfsleven en m.n. in de gezondheidszorg vaak ziet. Als man ben je dus eindverantwoordelijk. Eva werd verleid, maar Adam wordt door de hele Bijbel als de gevallen mens betiteld.
Als je slachtoffer bent van sexueel misbruik, is jouw domein dus samengesmolten met het domein van de degene die jou misbruikt heeft. Dit heeft een aantal gevolgen: je zult merken dat de geest die jouw dader heeft geleid, ook toegang tot jou heeft. In de meeste gevallen is dat een onreine geest. Maar ook de geest van (merkbaar: de sterke steeds terugkerende neiging tot) liegen en emotioneel manipuleren zijn in dit gezamenlijke domein meestal aanwezig. En soms nog allerlei andere neigingen die de dader had. Een onreine geest zendt (voor jou zelf onzichtbare) signalen af naar andere personen die ook met een onreine geest behept zijn. Het is voor veel hulpverleners nog steeds een onbegrijpelijk iets dat sommige vrouwen zo vaak in hun leven door ‘foute mannen’ worden benaderd. Het lijkt of ze het aantrekken. De waarheid is: jij trekt het niet aan, maar de geest die in het gezamenlijke domein zit wel.
Een ander iets waar de visie van het Koninkrijk een belangrijk licht op werpt, is dat vanaf het moment van misbruik je beleving van je positie als koningin ernstig beschadigd is. De koning die jij in jouw domein toelaat (bij een huwelijk) hoort je als koningin te behandelen. Sterker nog, je hebt er recht op zo behandeld te worden. Sexueel misbruik maakt je van koningin in je paleis, tot een gijzelaar in je paleis. Vanaf dat moment zul je steeds voelen dat je besef van invloed op het leven, je zeggenschap, ongeloofwaardig is gemaakt. Ik durf te stellen dat alle vrouwen (maar ook mannen) die slachtoffer zijn geworden van sexueel misbruik, worstelen met hun besef van ‘zeggenschap’. Oftewel ‘koningschap’ of ‘rentmeesterschap’. In het diepst van je wezen is de overtuiging gekomen dat wat jij wilt er niet toe doet, en dat wat de ander wilt, er wel toe doet. Dit leidt tot diverse heftige emoties: boosheid t.o.v. mannen, boosheid t.o.v. gezag, boosheid t.o.v. de hele wereld, het leven, geluk, liefde. Maar ook angst: angst voor intimiteit, angst voor nabijheid, hechting. Maar vaak ook een daar tegenover staand diep verlangen: verlangen naar gebondenheid, veiligheid, begrip. Deze gevoelens zijn zo diep, zo tegenstrijdig en daarom zo verwarrend. Veel mensen komen in een ‘overlevingsmodus’ waarin ze al deze gevoelens proberen te onderdrukken. Dit lukt soms jarenlang, maar uiteindelijk overstijgt de draaglast vaak de draagkracht.
Sexueel misbruik is naar mijn idee dus de grootst denkbare aanval op de waarheid van het Koninkrijk die een mens kan meemaken. Ik meen enigszins te begrijpen waarom juist de mensen die hier het slachtoffer van zijn, de meeste PTSS-klachten ontwikkelen. Omdat het belangrijkste wat je als mens diep van binnen hebt meegekregen over je identiteit (nl. een onbewust besef van zeggenschap, autoriteit) van je afgenomen is. Dat maakt het leven tot een onveilige, bedreigende plaats waar je misschien maar het liefst zo snel mogelijk uit weg zou willen. Als je dit herkent, dan hoop ik dat de herkenning je in ieder geval al enig houvast geeft. Je bent niet gek. Je stelt je niet aan. Wat je voelt is begrijpelijk.
Er is een uitweg. Er is veel te doen: genezing van het trauma, herstel van je besef van zeggenschap en autoriteit. Leren mensen te vertrouwen. Leren communiceren zonder emotionele manipulatie. Bevrijding van verkeerde geestelijke invloeden. Maar het is mogelijk. Het wonder van het Koninkrijk is namelijk dat je een Derde Persoon in jouw domein kunt toelaten. Hij neemt jouw domein onder zijn gezag, en gaat je behandelen als de koningin, de expert, die je bent. Hij misbruikt niet, Hij forceert niet. Hij overtroeft je niet. Hij wil je diep van binnen opnieuw het besef geven wie je echt bent, en: Hij laat je de ruimte. Hij wordt eindverantwoordelijke, maar jij mag zelf koningin zijn. Regeren. Sturen. Je talenten ontdekken en ontwikkelen. Je eigen stempel op je leven drukken zoals God het bedoeld had bij de schepping.
Ik heb veel respect voor iedereen die slachtoffer is geworden van sexueel misbruik. De vechtersmentaliteit die de meesten hebben ontwikkeld tijdens hun overlevingsperiode maakt hen qua karakter tot bijzonder krachtige mensen. Dit geeft mij de overtuiging om desnoods langdurig te begeleiden, coachen of ondersteunen. Ik kan enorm enthousiast worden als ik zie hoe mensen uiteindelijk echt hun eigen stempel op het leven te durven zetten. Ik hoop en bid dat ik steeds de beste tools van God krijg om hierin te ondersteunen.
